جستجو در سایت

ارگ تبریز

917 بازدید
دسته بندی فایل دسته بندی : تحقیق و مقاله- بناها Word فرمت فایل : Word
ارگ تبریز

15 صفحه فایل Word به همراه شکل

ویرانه های جامع علیشاه را دو تن نویسنده به طور دقیق تعریف نموده اند، یکی مرتضی میرزا پسر عم مولًف تاریخ وجغرافی دارالسلطنهء تبریز که درسال 1298 ه. ق ، ار آن جا دیدن کرده و چنین نوشته:« این بنا گویا محراب بوده و خود مسجد مسقف نبوده است و عبارت بوده از چهار دیوار و در انتهای آن این بنا، طول این مسجد از در اولی الی طاق یکصد و هشتاد و پنج قدم است و خود طاق را مربع گونه با گچ و آجر بالا برده اند که طول هر یک از اضلاع چهارگانهء آن نود قدم است،جلو دهنهء این طاق محرابی سی و هشت قدم و ارتفاع این طاق از سطح  محراب تا قلهء طاق بیست و چهار ذرع تبریز است و شصت و نه پله که ارتفاع هر پله قریب نبم ذرع است تا کلهء طاق، در کلهء طاق به قدر یک ذزع و نیم غلام گردش ساخته شده است و دور این غلام گردش، نود و هفت قدم است و در انتهای این غلام گردش، رو به مغرب بالاخانه ای ساخته اند به طول شش ذرع چیزی کم، که مویدالدولهء مرحوم تعمیر کاری و ارسی به کار گذارده است و دیوار اصلی اطراف مسجد بکلی خراب و نابود شده است. این دیوار که از گچ و آجر بنا شده تازه است ، به قدر ده پانزده ذرع از دیوار قدیم این بنا، طرف دست راست در اولی مسجد که باقی مانده  است و پشت آن دیوار خانه ساخته اند و یک طرف دیوار خانه را همین دیوار خراب قرار داده اند باقی و نمایان است.تقریباً هشت و نه ذرع ارتفاع و چهار ذرع عرض دارد و دور این دیوار را با آجرهای تراش و کاشیهای الوان ممتاز کاشیکاری نموده اند و همهء دیوار اطراف این بنا در اصل همین طور دو رویه کاشی بری بوده است و از این باقی ماندهء دیوار معلوم می شود که چه صنعت و هنری در کلیهء این دیوار و تکلفات به کار  رفته بود. 
 
خاک و اغلب آجرهای این دیوار مثل آرد نخود، زرد رنگ است و این دیوار را به قسمتی محکم ساخته اند که حال اگر انسان بخواهد به قدر بادامی، از این آجرها و گچ یا گلی که با آن کار نموده اند، بکند به اشکال بر خواهد خورد، بنای خود طاق نیز در محکمی بالا ندارد، در هیچ جای این طاق کاشی به کار نبرده اند، پاره ای جاهای دیوار این طاق را محراب گونه ساخته و با گچ سفید کاری نموده اند، الآن هم نمونه ای ازآن گچ کاری دیوار باقی است و در این چند سال که با عدم حفاظ از باد و باران و غیره نریخته است به عقیدهء این حقیر یا معدن گچی که در این بنا ها به کار رفته است بکلی تمام و گمنام شده و یا اجزاء خارجی در آن داخل می نموده اند که گچ را تا این پایه دوام و استحکام داده که رطوبت برف و باران را اثری در آن نمی باشد(12).»دیگری دونالدن. ویلبر(13) مولًف کتاب معماری اسلامی ایران در دورهء ایلخانان است، که علاوه بر توصیف دقیق باقیماندهء بنا، نقشهء جالبی نیز برای مقطع افقی یا کف بنا ترسیم کرده است، وی دو بار از این بنا دیدن نموده یکبار در شهریور ماه 1317 و دیگر بار د ر تیر ماه 1319، یعنی تقریباً بازدید ویلبر از مسجد علیشاه قریب شصت سال بعد از بازدید مرتضی میرزای قاجار به عمل آمده است.اینک ملخص تعریف وی:« ...... در این نقشه سعی شده که طرح اصلی بنا و ساختمانهای مجاور آن نشان داده شود. البته باید در نظر داشت که در این نقشه دو ناحیهء هاشور خورده بر اساس مطالب منابع تاریخی کشیده شده است.دو ناحیهء هاشور خورده عبارتند از بقایای موجود بنای اصلی و بقایای موجود تجدید ساختمان اولیه.
 
اکنون این دستگاه ساختمانی را می توان به دقت مورد بررسی قرار داد.اول در نقشهء خود بنای عظیم، ناحیه ای که دوبار قلم زده شده بدون شک قسمتی از ساختمان اصلی ایوان بوده است.دهنه های دو طرف محراب سر در نبوده ، بلکه پنجره هایی بوده است که برای دخول نور به درون بنا ساخته شده و آستانهء آنها از سطح زمین در خارج چندین مترارتفاع داشته است.بررسی دقیق محراب نشان می دهد که در ساختمان آن مهارت و استادی زیادی به کار رفته و ضمن پیشرفت کار تغییرات عمده ای در نقشهء آن داده شده است، از جمله روکش نهایی چند آجر روی کالبد ساختمانی می باشد.در بالای راًس محراب، سه طاق برجسته داخل دیوار ساخته شده، هره ها و پیش آمدگیهای دیوار به وسیلهء تیر چوبی نگاهداشته می شد و مقطع روکش در دو طرف محراب مساوی و یکسان نیست.
ناحیهء قلم زده شده در دیوارهای جناحی راست و چپ با سطح تمام شدهء جرز در پایان می یابد و خطوط آغاز قسمت علیای بنا نشان می دهد که دهنه های طاقدار بسیار بلند در این نقاط ساخته شده بوده است، ناحیه ای  که یک رج قلم زدگی دارد و در سمت راست ایوان است، کوششی است برای پر کردن شکل نقشهء اصلی ایوان.ناحیهء قلم زده شدهء سمت چپ ایوان ظاهراً در تاریخ بعد تری ساخته شده است، زیرا مجاور و متصل به جرز سر در بنا گردیده است.
 
درست است که قسمت بالای دیوار در زمانهای اخیر ساخته شده، ولی از طرف دیگر کنارهء دهنه های صفحهء شرقی( چپ) این دیوار تزئیناتی دارد که مخصوص گچ کاری قرن چهاردهم میلادی است.قبل از دقت درجزئیات این دیوار باید خاطر نشان کرد و توضیح داد که چرا ساختمان تقریباً معاصر با ایوان اصلی در این محل پیدا  شود.منطقی و طبیعی است تصور شود که ایوان در اصل دارای سقف به شکل استوانی متقاطع بوده است، در تصویری که شاردن جهانگرد معروف کشیده، جزئیات ایوان  به قدری خوب نشان داده شده است که می توان به خوبی دید که در آن زمان کلیهء دیوار عقب، که طاق در مقابل آن ساخته شده بود و همچنین قسمتی از خود طاق متقاطع سر جای خود وجود داشته است.بدین ترتیب احتمال می رود که کمی بعد از آنکه طاق ساخته شد قسمتی از آن – ولی نه همهء آن- ...
ایمیل خودتون رو وارد کنید تا پس از پرداخت،علاوه بر لینک دانلود،یک نسخه هم براتون ایمیل بشه
حجم فایل دانلودی : 132 کیلو بایت
ایمیل :

اشتراک گذاری

تگ ها

ارگ تبریز

مطالب مشابه